Artykuły
Czym różni się rozwód od separacji? Często różnica jest powszechnie nieznana i mało jasna.
Z art. 64(1) § 1 KRO wynika, że orzeczenie separacji ma takie skutki jak rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. “Inaczej” oznacza, że osoba pozostająca w separacji nie może zawrzeć małżeństwa, jeżeli wymagają tego względy słuszności małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Dodatkowo nie stosuje się art. 59 KRO, który pozwala na powrót do nazwiska sprzed zawarcia związku małżeńskiego.
Do separacji stosuje się także art. 60 § 1 i 2 KRO w zakresie obowiązków alimentacyjnych.
To co rozwód i separacja mają wspólnego, to fakt, że po ich orzeczeniu ustaje wspólność majątkowa co często jest pomijane w ocenie skutków obu tych instytucji.
T. Smyczyński (Separacja małżonków, SP 2000, Nr 1–2, s. 151, teza 5) stoi na stanowisku, że: “w razie orzeczenia separacji w procesie obowiązek alimentacyjny małżonka niewinnego lub współwinnego rozkładu pożycia jest powiązany z przesłanką niedostatku drugiego małżonka. Natomiast obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego pojawia się nawet mimo braku niedostatku, jeżeli wskutek separacji istotnie pogorszyła się sytuacja materialna małżonka niewinnego. Postulat rekryminacji względem małżonka wyłącznie winnego dotyka więc także małżonków żądających separacji. Nie odnosi się on jednak do małżonków, którzy zgodnie żądali zaniechania ustalenia winy (art. 57 [KRO]) albo którzy wnieśli zgodny wniosek o orzeczenie separacji. W takich wypadkach następują skutki takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy i w konsekwencji obowiązek alimentacyjny jest powiązany z przesłanką niedostatku małżonka uprawnionego”.
Małżonkowi w separacji nie przysługują żadne uprawnienia wynikające z dziedziczenia ustawowego.
Zgodnie z wyrokiem SN (sygn. akt I UK 283/14) orzeczenie o separacji wyłącza prawo wdowy do renty rodzinnej na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, chyba że miała ona w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony.
Co do niektórych skutków podatkowych separacji to wskazać należy, iż opodatkowanie darowizn dokonywanych pomiędzy małżonkami w separacji odbywa się na takich samych zasadach jak przed jej orzeczeniem (wyrok NSA sygn. akt FSK 373/07).
Dyskusyjny jest problem wzajemnej wierności małżonków po orzeczeniu separacji. Z jednej strony uważa się, że należy zachować wierność skoro separacja ma na celu restytucję, czyli przywrócenie małżeństwa do “normalnego stanu”, z drugiej jednak przepisy wprost tego nie wymagają. Uważa się też niekiedy, że skoro separacja nie rozwiązuje małżeństwa i nie ma możliwości pozostawania w innym legalnym związku, to oznacza to, że należy pozostać wiernym małżonkowi. Kwestia ta nie jest jednak oczywista.