Artykuły
Do czasu ustania małżeństwa z zasady masa majątkowa małżonków objęta jest wspólnością ustawową, która jest bezudziałowa. Po ustaniu ustroju wspólności majątkowej bezudziałowej w wyniku m.in. rozwodu przekształca się ona w współwłasność ułamkową – z zasady każdemu małżonkowi przysługuje udział wynoszący 1/2.
Zgodnie z art. 43 § 1 KRO zasadą jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Od tej zasady istnieje jednak wyjątek, który zapisano w § 2 ww. przepisu, gdzie wskazano, że z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.
Zgodnie ze stanowiskiem SN (sygn. akt III CRN 235/72) “jeżeli małżonek w sposób rażący lub uporczywy, mimo posiadanych sił oraz możliwości zarobkowych, nie przyczynia się odpowiednio do tych możliwości do powstania majątku wspólnego, drugi małżonek może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku”.
W postanowieniu SN z dnia 5.10.1974 r., sygn. akt III CRN 190/74 wskazano, że “ważne powody” w rozumieniu art. 43 KRO muszą być oceniane pod kątem całokształtu postępowania małżonków w okresie istnienia wspólności majątkowej w odniesieniu do wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą założyli poprzez swój związek.
Należy mieć także na uwadze zasadę zawinienia, która będzie działała na niekorzyść małżonka, który postępował nagannie (takie stanowisko jest częściowo prezentowane w doktrynie). Polega to na tym, że jeśli małżonek działający nagannie nie przyczynił się do powstania majątku wspólnego, to sąd weźmie pod uwagę jego postawę i odpowiednio ustali wysokość udziałów w majątku wspólnym. Jeśli natomiast małżonek działający nagannie przyczynił się w znacznym stopniu do powstania majątku, sąd odmówi ustalenia większego udziału na jego korzyść.